Wanneer honden ergens van schrikken kan dit vervelende gevolgen hebben voor hun gedrag als ze weer in die zelfde situatie terecht komen. Ze kunnen dan gestressed of angstig worden, met alle gevolgen van dien. Het kan zelfs gebeuren dat honden angstig worden in situaties die alleen maar lijken op de situatie waar ze aanvankelijk van geschrokken zijn. Een voorbeeld hiervan (maar er zijn talloze andere voorbeelden te bedenken) is een hond die gebeten word door een zwarte labrador en vervolgens bang wordt voor alle zwarte honden of alle grote honden of misschien zelfs wel alle honden. Dit alles hangt af van de mate van angst, hoe vaak een vervelende ervaring wordt opgedaan, de leeftijd waarop deze ervaring zich voordoet, enz. Er kunnen verschillende probleemgedragingen hieruit voortvloeien, zoals vluchtgedrag (buiten de controle van de eigenaar om) of agressie naar andere honden. De angstreactie die wordt opgewekt door deze prikkels (de zwarte hond) is dus eigenlijk voor een groot deel door conditionering ontstaan. De hond heeft deze prikkels verbonden met de stressvolle, angstopwekkende gebeurtenis.
Om problemen die hierdoor ontstaan weer te verhelpen zal in eerste instantie de angst die de hond heeft voor een bepaalde situatie moeten worden verminderd of weggenomen. In veel gevallen is extinctie (uitdoving) training de aangewezen mannier om de hond van deze angst af te helpen zodat vervolgens weer aan een acceptabel gedrag in de gegeven situaties gewerkt kan worden. Extinctie training is het aanbieden van de prikkel waar de hond bang voor is zonder dat hier vervolgens een vervelend gevolg aan zit. De hond leert nu iets nieuws, namelijk: de prikkel voorspelt dat er niets vervelends gaat gebeuren (in tegenstelling tot wat hij tot nu toe geleerd had). Het is dus niet zo dat de hond vergeet wat hij vroeger heeft geleerd, maar er vindt een nieuw leerproces plaats, waarin de hond leert dat de prikkel niets vervelends meer oplevert. Dit is dus iets heel anders dan vergeten. Hoe pakje dit nu aan? In het voorbeeld zou je (op afstand) veel zwarte honden langs de geschrokken hond kunnen laten lopen zonder dat de geschrokken hond echt angstig wordt. Wanneer dit maar vaak genoeg gebeurt (en de afstand met de zwarte honden wordt langzaam kleiner) dan wordt de reactie op zwarte honden steeds minder heftig en de angst steeds minder. Maar dit heeft wel een aantal haken en ogen. Een daarvan is het tijdstip waarop je begint met de extinctie trainingen. Moet je dat zo snel mogelijk na de stressvolle gebeurtenis doen of juist niet? In een onderzoek bij ratten is gebleken dat extinctie meteen na de stressvolle gebeurtenis niet erg effectief is. Veel beter is het om 24 uur te wachten alvorens te beginnen met de extinctie training. Na verder onderzoek bleek dat het niet zozeer de tijd was die hier een belangrijke rol speelde maar vooral de mate van stress ten tijde van de extinctie training. Wanneer dieren gestressed waren vlak voor de extinctie training dan was dit veel minder effectief. Extinctie training werkt dus beter waneer het dier niet gestressed is. Het succes van een extinctie training hangt dus in hoge mate af van de voorbereiding om de hond ontspannen te kunnen krijgen. Bij het niet slagen of zeer langzaam verloop van de training is het dus raadzaam eens goed te kijken naar de hoeveelheid opwinding die de training of de omgeving opwekt.

Bron: Recent fear is resistant to extinction.
Maren S, Chang CH, Proc Natl Acad Sci U S A. 2006 Nov 7; [Epub ahead of print]

Literatuur: Honden sneller laten leren. P.J. Reid (Heel geschikt als je meer wilt weten over leerprincipes)

Tags: angst, gedragstherapie, gedrag