Om een snelle vleesproductie te bevorderen zijn kippen geselecteerd op snelle groei en gewichtstoename. Gewoon selectie van snelle groeiers die weer worden doorgefokt met andere snelle groeiers. Neem steeds de zwaarste en de grootste voor de fok en uiteindelijk krijg je steeds sneller grote kipfilet. Tot zover geen probleem zou je denken. Wij blij want de prijs voor kip kan omlaag, kippenfokker blij want die verkoopt veel kilo kip. Maar voor de kip is het wellicht minder positief. De kuikens groeien zo snel dat dit gezondheidproblemen veroorzaakt. De gezondheidproblemen zijn weer van dien aard dat ze ernstige welzijnproblemen veroorzaken. De selectie op basis van groeisnelheid verstoort namelijk een proces dat symomorphis wordt genoemd. Bepaalde organen groeien sneller dan andere organen. Normaal gesproken is dit bij dieren prima in evenwicht maar wanneer we selectief op een eigenschap gaan selecteren raken andere systemen onderbelicht. Hart, longen, en kleine bloedvaatjes zijn heel belangrijk voor een goede opname en verdeling van zuurstof in het lichaam. Wanneer de capaciteit van deze organen niet goed op elkaar is afgestemd kunnen er grote problemen ontstaan, vergelijkbaar met hoogteziekte. Het welzijn van de kuikens en de fokdieren die volledig tot geslachtsrijpe leeftijd worden grootgebracht komt daardoor ernstig in gevaar.

Nu schrijf ik dit voor een website van de hondenschool. Ik verwacht voor een grootdeel lezers die dieren, en honden in het speciaal een warm hart toe dragen. Dus ik kan me voorstellen dat het bovenstaande misschien wel als onplezierig of zelf schokkend overkomt. Maar wat heeft het met honden te maken?

Wij als mensen, hondenliefhebbers, hebben een keur aan verschillende hondenrassen gefokt. Vroeger voornamelijk heel functioneel voor een bepaalde taak. Nu steeds meer voor een bepaald schoonheidsideaal, een bepaald rasspecifiek uiterlijk. In ons enthousiastme om bepaalde kenmerken te verheffen tot ideaal voor een ras zijn we gaan fokken en selecteren. Gezondheid is helaas vaak pas op de tweede of derde plaats gekomen. Natuurlijk houden we van onze honden maar als we nu het resultaat bekijken van het selectief fokken op bepaalde uiterlijke kenmerken dan is dat in een aantal gevallen veel schokkender dan het verhaal van de vleeskuikens hierboven.

We willen een hond met een platte kop, en dat z'n huig dan niet even snel in afmeting afneemt dan de lengte van z'n bek nemen we voorlief. We willen een grote brede kop op die hond, en dat alle pups via een keizersnede geboren moeten worden nemen we voor lief. We willen een heel klein hondje, en dat z'n schedel niet meer helemaal sluit en er veel hondjes met een "waterhoofd" geboren worden met alle pijn van dien nemen we voor lief. We willen een hele grote hond met lekker veel massa, en dat ie dan al op jonge leeftijd hartklachten krijgt nemen we voorlief. We willen een hele brede hond, een sterk lichaam, stoere poten en dat de knieën snel stuk gaan onder dit gewicht nemen we voor lief. We willen een aflopende ruglijn want dat is mooi en dat heupdisplasie oplevert nemen we voor lief. We willen best een hond met "gereserveerd" karrakter en dat we daarmee een hond fokken die permanent angstig is in onze drukke samenleving dat nemen we voor lief. We willen een hond met veel vel en enorme hanglippen en dat bijna al die honden aan hun ogen geopereerd moeten worden dat nemen we voor lief. Ik doe er verder het zwijgen toe maar er zijn nog wel meer voorbeelden te bedenken. Ik zie regelmatig rasspecifieke eigenschappen leiden tot lijden. Bijvoorbeeld een hond die tijdens een cursus uitvalt omdat z'n knie, heup oog geopereerd moet worden.

Ik ben absoluut niet tegen het fokken van verschillende rassen. De raskenmerken hoeven wat mij betreft niet eens nuttig of functioneel te zijn. Er is niets mis met mooi. Raskenmerken mogen wat mij betreft echter nooit een belemmering vormen voor de gezondheid en het welzijn van de hond. Honden met eigenschappen fokken omdat we die zo mooi vinden en een oogje dichtknijpen oor het verminderde dierenwelzijn overschreidt wat mij betreft een grens.

Een oplossing voor deze problemen is waarschijnlijk niet eenvoudig. Raseigenschappen liggen vast, beschreven in de rasstandaard en prijzen worden uitgerijkt voor het uiterlijk en niet voor gezondheid. Maar mag het ietsje minder extreem? Kunnen we niet het belang van gezondheid voor een specifiek uiterlijke eigenschap plaatsen? Hier hebben fokkers een belangrijke verantwoordelijkheid. Maar zeker niet alleen fokkers! Hier hebben alle hondenliefhebbers een verantwoordelijkheid in wat we kiezen en wat we tolereren. Want hondenliefhebber betekend toch niet dat we alles voor lief nemen maar dat we van honden houden?

Tags: mens&hond, rashond