Honden Nieuws

Likgranuloom

Acral lick dermatitis is een aandoening waarbij honden zich op een plaats op het lichaam, vaak een poot, kaal likken. Niet alleen kaal maar door het veelvuldig likken raakt de huid beschadigd. Hierdoor kunnen zweren ontstaan en kan een bacteriële infectie de kop opsteken. De hond zelf houd de wond open door er voortdurend aan te likken. Vaak wordt de oorzaak van lik granuloom gezocht in de gedragssfeer. Veelal wordt als oorzaak compulsief gedrag gesuggereerd of wordt stress of phobische angst als boosdoener gezien. Verlatingsangst en verveling lijken in veel gevallen de aanstichters. Daar komt dan nog bij dat wanneer een hond eenmaal begint met het open likken van z'n poot er hierdoor in de hersenen na van loop van tijd endorfinen vrijkomen. Deze endorfine zorgt o.a. voor onderdrukking van pijn en een fijn gevoel. Uiteindelijk lijkt de hond wel verslaafd te worden aan het gelik aan z'n poot.
Likgranuloom is erg lastig te behandelen. Er kan bij de behandeling gebruikgemaakt worden van antidepresiva, gedragstherapie (de hond moet uit een situatie van verveling of overmatige stress worden gehaald). Een aantal rassen zoals de Ierse Setter, de Dobereman, labrador retriever, Duitse dog en Duitse herder zij er extra gevoelig voor.
Philippe Denerolle en collega's lieten in een studie zien dat likgranuloom ook andere oorzaken kan hebben dan gedragsmatige. Ze stelden bij 6 honden een niet gedragsmatige oorzaak vast. De oorzaken die zij vonden waren lymphoom, een orthopedische pin in het been, pyoderma (een huidaandoening) mast cell tumor, leishmaniasis en sporotrichosis. Hoewel de oorzaak van likgranuloom dus vaak ligt in de situatie waarin de hond zich bevind en de daaruitvoortvloeiende stress is het ook goed mogelijk dat de oorzaak niet gedragsmatig is.

lick_granuloma


Bron:
Organic diseases mimicking acral lick dermatitis in six dogs.
J Am Anim Hosp Assoc. 2007 Jul-Aug;43(4):215-20.
Denerolle P, White SD, Taylor TS, Vandenabeele SI.

|

Ovariëctomie (sterilisatie)


Ovariëctomie (sterilisatie) verhoogt gedragsmatige reactiviteit van Duitseherders honden
Ovariëctomie (vaak Sterilisatie of castratie van de teef genoemd) is een veel uitgevoerde operatie. De meest voorkomende reden hiervoor is vaak het voorkomen van ongewenste zwangerschap. De operatie is natuurlijk niet helemaal zonder bijwerkingen. Een aantal ongewenste bijwerkingen wordt gerapporteerd; gewichtstoename, meer eten, problemen met de vacht, en incontinentie. Over gedragsveranderingen ten gevolge van castratie bij teven is vreemd genoeg nog niet zoveel geschreven. Er zijn een aantal studies bekend die melden dat er meer kans op agressie is naar de gezinsleden toe na ovariëctomie. Maar dit alleen als de honden al wat agressie vertoonde in het eerste levensjaar. ook zijn gevallen beschrijven van teven die een verhoogde algemene activiteit vertonen. In een studie uitgevoerd door Hyeon H. Kim et al. is onderzocht wat het effect is van castratie van de teef op de reactiviteit van 14 Duitse herdershonden (7 gecastreerde en 7 intacte honden).
De honden werden blootgesteld aan twee prikkels die de reactiviteit konden opwekken. Benadering van een onbekende persoon en benadering van een onbekende hond. Het gedrag van de honden werd vervolgens geobserveerd. Er werd daarbij een indeling gemaakt in 5 categorieën: 0 = aandachtig of geen reactie 1 = defensieve of milde reactiviteit 2 = middelmatige reactiviteit 3 = heftige reactiviteit. Gecastreerde teven bleken in dit onderzoek reactiever dan intacte dieren. Duitseherders honden die ovariëctomie hebben ondergaan (maar wellicht geld dit ook wel voor andere rassen) tussen de 5 en 10 maanden oud vertonen een verhoogde reactiviteit dan intacte dieren in dezelfde leeftijdsgroep.

Bron:

Effects of ovariohysterectomy on reactivity in German Shepherd dogs
Hyeon H. Kim, Seong C. Yeon, Katherine A. Houpt, Hee C. Lee, Hong H. Chang, Hyo J. Lee
The Veterinary Journal 172 (2006) 154–159

Meer informatie over ovariëctomie bij de teef kun je hier vinden.
of op de site van DAP Breukelen
|

Vaccinaties en de jaarlijkse herhalingsenting

Het is altijd weer schrikken al je met de hond naar de dierenarts gaat voor een vaccinatie. Een terug komende aanslag op de portomonaie. Misschien wel mede hierom dat ik steeds vaker mensen hoor twijfelen over het nut van die herhalings entingen. Moet dit nu wel ieder jaar en is dit nu niet gewoon zakken vullen voor de dierenarts? Maar ook bezwaren die niet met geld te maken hebben steken hier en daar de kop op. Een steeds grotere groep vraagt zich af of de inentingen wel nodig zijn in een land waarin nog zo weinig ziekte waartegen gevaccineerd wordt daadwerkelijk de kop op steken. Sterker nog zeggen sommige, vaccinaties zijn dode of verzwakte ziekte verwekkers en vormen dus een potentieel gezondheidsrisico voor de hond. Deze gedachte wordt voornamelijk gevoed door The Canine Health Concern Group. Deze groep is voor een groot deel verantwoordelijk voor de toenemende angst onder honden en katten bezitters dat hun huisdieren immunologische problemen zouden krijgen zoals auto-immuunziekte of allergieën. Toch spreken de feiten dit sterk tegen. Negatieve gevolgen van een vaccinatie bij kat of hond komen in slechts 2 tot 6 gevallen per 100.000 dieren voor.Werkelijk serieuze gevolgen komen nog veel minder vaak voor. Het idee dat veel van de ziekte waartegen gevaccineerd wordt niet meer vaak voorkomen klopt voor een deel wel. Dit is echter te danken aan dit zelfde vaccinatie beleid. Het stoppen met vaccineren kan er ook weer makkelijk toe leiden dat deze ziektes weer in frequentie toenemen. Het gaat hier om ziektes als virale hepatitis , ziekte van Carré (hondenziekte), parvovirus en Leptospirosis (ziekte van Weil) die ook voor de mens besmettelijk is. Dit zijn ziekten waarbij besmetting gemakkelijk kan plaats vinden en er een groot gevaar voor de hond ontstaat. Er zijn ook een aantal andere ziekte waar je aan zou kunnen denken zoals rabiës en kennelhoest die misschien wat minder belangrijk zijn vanwege de besmettelijkheid of de ernst. De noodzaak om dan te vaccineren hangt af van de omgeving. (vaccinatie tegen rabiës is in veel buitenlanden aan te raden of verplicht omdat dat daar veel voorkomt en een uitbraak zomaar niet terug te dringen is). Een bijkomend niet te onderschatten voordeel van de herhalingsenting is de algemene medische controle die de dierenarts dan kan verrichten.

Er zijn nu entingen die het niet meer noodzakelijk maken om ieder jaar een herhaling te geven. Intervet heeft Nobivac op de markt gebracht. Deze enting tegen virale hepatitis , ziekte van Carré (hondenziekte) en parvovirus verlengen de periode van immuniteit van 1 naar 3 jaar. Je kunt hierover bij je dierenarts om meer informatie vragen. De jaarlijkse herhalingsenting voor Leptospirosis en parainfluensa echter nog wel van het grootste belang.

Bron:
Duration of immunity (DOI) and booster vaccination - dealing with the issue at practice level in the UK. by R. James Hill
Veterinary Microbiology (elsevier)

http://www.bcfi-vet.be/
http://www.consumed.nl/
|

Epilepsie bij honden

De laatste jaren lijkt het wel of er steeds meer honden epilepsie of
epileptiforme aanvallen ontwikkelen. Een aantal van de oorzaken voor
dit verschijnsel wordt toegewezen aan de leefomstandigheden van de
moderne huishond.

Epilepsie is het herhaald optreden van toevallen. Meestal komen die
aanvallen met een zekere regelmaat van gemiddeld eens per maand.
Treden ze vaker op, dan zijn medicijnen noodzakelijk. Aanvallen
ontstaan doordat er in de hersenen bepaalde signalen niet worden
afgezwakt. In normale gevallen worden in de hersenen een heleboel
signalen ontvangen, verwerkt en verzonden. Het wordt allemaal
automatisch in de juiste banen geleid. Als een hond epilepsie heeft,
worden de signalen niet allemaal op de juiste manier verwerkt. Ze
hopen zich als het ware op en op een bepaald moment komen ze tot een
uitbarsting in de vorm van een aanval. De hond zelf merkt daar in
principe weinig van.

Meer informatie over epilpsie bij honden en over behandelmethoden is
te vinden op de site: Epilepsiebijhonden


Bron: Epilepsie bij honden: www.epilepsiebijhonden.nl/home.htm
|

Overgevoeligheid voor het ontwormingsmiddel Ivermectine

De hersenen van zoogdieren zijn enorm complex. Ieder gedrag wat een dier kan vertonen wordt gevormd in en door de hersenen. Ingewikkelder en veel beter dan de beste computer die je maar kunt bedenken. Zo’n ingewikkeld systeem is ook kwetsbaar. Dus liggen de hersenen goed beschermd in een stevige schedel. De hersenen worden van voeding en zuurstof voorzien door een uitgebreid bloedvaten stelsel. Om nu te zorgen dat niet alles wat in ons bloed zit zomaar naar de hersenen kan is en nog een bloed-hersen barrière tussen de hersenen en het bloed. Deze zorgt er voor dat zuurstof en voedingsstoffen wel naar de hersenen kunnen maar dat bv een rondwarend virus er niet in kan. Ook heel veel medicijnen worden door de bloed-hersen barrière geheel of gedeeltelijk tegengehouden. Dit betekent dat we sommige medicijnen zonder gevaar kunnen slikken terwijl ze eigenlijk voor de hersenen heel schadelijk zijn. Zolang ze niet door de bloed-hersen barrière komen is er niets aan de hand.

bloed_hersen-barriere


Ivermectin is een middel wat wordt gebruikt voor het ontwormen van honden. Dit middel zorgt ervoor dat een groot aantal zenuwcellen van de wormen geen signalen meer door kunnen geven. Hierdoor treed een dodelijke verlamming op. Bij honden worden de hersenen hiertegen beschermd door de bloed-hersen barrière. Hierdoor ondervinden de zenuwcellen van honden geen probleem van de ivermectin. In de bloed-hersen barrière zitten eiwitten die voorkomen dat een stof als ivermectin (maar ook een aantal andere medicijnen) niet bij de hersenen kunnen komen. Deze stoffen worden als het ware uit het bloed gefilterd voor het naar de hersenen gaat. De genen die voor deze eiwitten zorgen noemen we de MDR (Multiple Drug Resistance) genen. Wanneer er nu iets mis is met die eiwitten in dit filter kunnen bepaalde stoffen wel bij de hersenen komen en schaden aanrichten aan de zenuwcellen.

Bij honden waar iets mis is met het MDR gen worden bepaalde stoffen dus door de bloed-hersen barrière heen gelaten die daar “normaal” niet doorheen kunnen. Dit betekend dat een stof als ivermectin die een groot aantal zenuwcellen kan remmen in hun werking nu ook bij de hersenen van de hond kan komen. Dit heeft dan onmiddellijk gevolgen voor de hersenen van de hond en kan al snel de dood tot gevolg hebben.

Het was voor deze rassen al langer bekend dat er een overgevoelige reactie op ivermectin (en ongeveer 20 andere medicijnen waaronder een aantal cytostatica) kon optreden. Nu heeft men ontdekt wat de oorzaak hiervan is. Een defect in het MDR gen. Wanneer er in de code van dit gen een foutje zit, heeft dit gevolgen voor de eiwitten in de bloed-hersen barrière. Het eiwit dat zorgt voor het tegenhouden van o.a. ivermectin werkt dan niet meer. De gevoeligheid voor het ontwormingsmiddel ivermectin wordt dus veroorzaakt door een foutje in het MDR gen en is daarmee dus een erfelijke afwijking.

Rassen waarbij deze erfelijke afwijking voorkomt zijn:
Australian Shepherd
Australian Shepherd miniature
Collie
English Shepherd
Longhaired Whippet
McNap
Old Englisch Sheepdog
Shetland Sheepdog
Silken Windhound

Bron:
Breed distribution and history of canine mdr1-1a pharmacogenetic mutation that marks the emergence of breeds from the collie lineage.

Mark W. Neff, Kathryn R. Robertson, Aaron K. Wong, Noa Safra, Karl W. Broman, Montgomery Slatkin, Katrina L. Mealey, and Niels C. Pedersen

|

Waar zitten de meeste teken?

Regelmatig kun je teken tegenkomen op je hond. Ze laten zich vallen op de hond vanuit het struikgewas. Ze kunnen ziektes overbrengen op hond en mens. De laatste tijd lijkt het wel alsof er meer teken zijn. Maar of dit ook zo is.....?

pastedGraphic

Er is onderzoek gedaan door de Animal Sciences group van de Universiteit van Wageningen naar de plaatsen in Nederland waar de meeste teken zich bevinden en waar ze de meeste ziektes overbrengen.Teken blijken vooral in duingebieden met rijke bodemvegetatie voor te komen. In die gebieden zijn ook de meeste teken te vinden die besmet zijn met de bacterie Borrelia burgdorferi, die bij de mens de ziekte van Lyme veroorzaakt. In heidegebieden houden teken zich het minst op en daar wordt ook het laagste aantal besmette teken gevonden.
Dit blijkt uit onderzoek van de Animal Sciences Group en Alterra van Wageningen UR (Universiteit en Research Centrum) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

De resultaten van het onderzoek zijn te lezen in een PDF van de site van de Universiteit van Wageningen.

Teken verwijderen kun je heel handig en snel met O'Tom tekenhaakjes.


notice1uscouleur_reduit notice2couleur_reduit notice3fcouleurreduit
|

Dementie bij de hond met Hills Pet Nutrition voer behandeld

Het begint een herhalend item te worden maar er is dan ook steeds meer bekend over hersenveroudering bij de hond. Honden met verschijnselen die op dementie lijken kunnen behandeld worden met een voer van Hills Pet Nutrition. eerst moet echte worden vastgesteld of het daadwerkelijk om hersenveroudering gaat. hiervoor is een goede test ontwikkeld waarover we al eerder berichte. een uitgebreid verslag van een praktijk geval is te lezen op de site van Dierenkliniek Wilhelminapark.
|

Honden ruiken kanker (2)

Nog eens een link naar informatie over het fenomenale vermogen van honden om kanker op te sporen. De planet.nl site bestede aandacht aan dit fenomeen. Bekijk ook het filmpje wat er bij zit eens.
|

Erfelijkheid van agressief gedrag bij de Golden Retriever

Donderdag 27 April verdedigt Linda van den Berg haar proefschrift: “Genetics of aggressive behaviour in golden Retriever dogs” In dit onderzoek is gezocht naar erfelijke factoren die een rol spelen bij agressie van de Golden Retriever.

golden


Allereerst werd doormiddel van uitgebreid onderzoek naar de stambomen vastgesteld dat de agressie die deze honden vertoonde ook in andere dieren van de zelfde foklijn voorkwam. De kans was dus groot dat een agressieve Golden die mee deed in het onderzoek naaste familie had die ook agressief gedrag vertoonde. Deze agressie bleek dus in hoge mate erfelijk te zijn. Doordat de honden uit het onderzoek allemaal tot het zelfde ras behoren lijken de verschillende honden erfelijk gezien erg veel op elkaar. Er zijn minder verschillen tussen twee Golden Retrievers dan tussen een Golden en b.v. een Boxer. De erfelijke verschillen tussen een agressieve en niet agressieve Golden die met agressie te maken hebben zijn dus eenvoudiger te onderscheiden van andere verschillen dan wanneer je verschillende rassen zou onderzoeken.
In het onderzoek is gezocht naar mutaties in genen van het serotonine systeem. In dit systeem speelt de neurotransmitter (signaalstof waarmee zenuwcellen met elkaar communiceren) serotonine een centrale rol. Serotonine is een neurotransmitter die betrokken is bij de gemoedstoestand van mens en dier. Wanneer mensen depressief zijn is dat hoogstwaarschijnlijk te wijten aan een verstoring van het serotonine systeem. Medicijnen die bij depressie worden voorgeschreven hebben dan ook hun effect op dit systeem. Een aantal wetenschappelijke publicaties laten zien dat het serotonine systeem ook betrokken is bij agressie bij honden. Er zijn 3 genen uit dit serotonine systeem onderzocht op hun rol bij erfelijke agressie bij de Golden.
Uit het onderzoek blijkt dat de genen van het serotonine systeem van agressieve en niet agressieve Goldens niet essentieel verschillen. Dit lijkt misschien wat teleurstellend. Maar in de wetenschap is dit nu eenmaal een risico. Je hebt een bepaalde vraag, je denkt na over een mogelijk antwoord en je test dit antwoord doormiddel van een aantal experimenten. Vervolgens is de vraag beantwoordt. Natuurlijk is het voor de onderzoekster prettiger als het antwoord overeenkomt met de eerdere vermoedens. Toch is dit onderzoek van grote waarde. De methoden die in dit onderzoek zijn ontwikkeld en opgezet kunnen gebruikt worden voor eventueel vervolg onderzoek.

Meer informatie over het golden project kun je nalezen op de site van Prof. Dr. Bernard A. van Oost


Bron:
Genetics of aggressive behaviour in Golden Retriever dogs
Linda van den Berg, 2006
ISBN-10:90-393-4227-x


|

De erfelijke code van de hond

De genetische code van de hond (de Boxer Tasha) is ontcijferd. Dit werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature van 8 December 2005. Dit wil zeggen dat we nu alle erfelijke informatie die voor een bepaalde eigenschap codeert hebben achterhaald.
Ik was behoorlijk onder de indruk toen ik dit las. Maar toen ik dit tegen andere hondenliefhebbers vertelde kreeg ik steed een lauwe reactie; “Ja leuk maar wat hebben we er aan?” Ik zal proberen uit te leggen wat ik nu zo belangerijk vind aan het bekend worden van dit honden genoom is (genoom is verzameling van alle genen van een dier).
Alle eigenschappen die een dier of mens heeft worden in aanleg bepaald door de erfelijke informatie die ze van hun ouders hebben meegekregen. Alle functies van een mens of dier zijn dus uiteindelijk het resultaat van de werking van een of meerdere genen. Het niet goed functioneren of niet aanwezig zijn van bepaalde genen kan er voor zorgen dat een dier ziek word of afwijkend van de rest.

DNA
DNA ligt op de chromosomen en bevat de erfelijke informatie. Als je meer wilt weten over DNA en de manier waarop erfelijke informatie is opgeslagen en tot uiting kan komen kun je de volgen de sites bezoeken: Genomics.nl, Erfelijkheid.nl

Met de kennis over de genen van de hond hopen onderzoekers meer inzicht te krijgen in de invloed van bepaalde genen op uiterlijke en functionele eigenschappen van dier en mens. Er is bewust gekozen voor een dier met een hoge mate van inteelt omdat er dan minder verschillende varianten van een gen aanwezig zijn. Dit maakte het ontcijferen van het gehele genoom (verzameling van alle genen) van de boxer eenvoudiger. Honden verschillen enorm in hun uitrlijke en gedrag maar toch is hun genoom voor 99,85% hetzelfde. Momenteel zijn er al delen van het genoom van andere rassen (Duitse herder, beagle, greyhound, als ook verwante soorten als de wolf en coyote) in kaart gebracht en dat wordt nog verder uitgebreid. De boxer en de poedel verschillen bijvoorbeeld maar in een op de 900DNA-bouwstenen van elkaar. Omdat de verschillen In de genen zo klein zijn en de verschillen in uiterlijke kenmerken en gedrag behoorlijk groot, is de hond een prima model om uit te zoeken welke genen nu betroken zijn bij een bepaald gedrag of uiterlijk kenmerk. Dit brengt kennis met zich mee over de functie van allerlei genen.
Maar er is meer! Honden en mensen hebben een aantal dezelfde ziekten. waaronder kanker, epileptie en diabetes. De genen die betroken zijn bij deze ziektes kunnnen waarscheinlijk In honden eenvoudiger worden gevonden dan In de mens. Zo Is het bijvoorbeeld mogelijk om de genen van rassen met een grote aanleg voor kanker te vergelijken met rassen met veel minder aanleg. Omdat de verschillende rassen maar in een beperkt aantal genen verschillen is de zoektocht naar de genen die bij de ziekte betrokken zijn eenvoudiger geworden. Dit is dus informatie waar mens en hond van kunnen profiteren.
Bron: Nature december 2005 vol 438

|

Honden ruiken kanker

Honden zijn net zo goed als state of the art screening test en in het opsporen van kanker. Het lijkt er steeds meer op dat getrainde honden mammogrammen en CT scans zouden kunnen vervangen. Eerder heeft onderzoek al uitgewezen dat honden in staat zijn om blaaskanker te kunnen ruiken. Het klinkt misschien heel gek maar zo heel vreemd is het niet. Kankerpatiënten ademen spoortjes van bepaalde chemische verbindingen uit (alkanen en benzeen verbindingen) die honden kunnen ruiken in zeer lage concentraties. Onderzoek van de  Pine Street Foundation in San Anselmo,California, US heeft 3 Labrador retrievers en 2 Portugese waterhonden getraind voor een aantal weken met adem monsters van kankerpatiënten. Om te testen hoe goed de honden het truckje hebben geleerd werd een test opgezet: 55 longkanker patiënten, 31 borstkankerpatiënten en 83 gezonde controle personen (de patiënten waren allemaal gecontroleerd dmv biopten). De honden waren instaat om 99% van de lonkanker patiënten aan te wijzen en vergiste zich in 1 geval bij een gezonde controle persoon. Van de Borstkanker patiënten werd 88% goed aangewezen en ze maakte een vergissing in 2% van de controle personen.
Dit lijkt allemaal behoorlijk overtuigend. Het is echter nog niet duidelijk of de honden echt kanker detecteren of dat het gaat om algemene ziekte verschijnselen zoals bij een flinke ontsteking. Het vereist nog verder onderzoek zoals het testen met patiënten die andere ziektes onder de leden hebben en uitzoeken hoe vroeg in het ziekteproces honden instaat zijn om kanker te detecteren voordat het in de praktijk bruikbaar wordt. Het zou echte geweldig zijn wanneer we met behulp van de hond eerder instaat zouden zijn om kanker op te sporen.   Bron: Integrative Cancer Therapies (vol 5, p 1)
|

De hond met Alzheimer

Al eerder hebben we plaatsten we een berichtje over oudere honden en het bijbehorende gedrag en gebreken. Het blijkt in de praktijk moeilijk om een goede, betrouwbare diagnose te stellen als het gaat om hersenveroudering bij honden. Onderzoek aan de Universiteit van Utrecht van faculteit diergeneeskunde heeft vergeleken of een vragenlijst die door honden eigenaren kan worden ingevuld een betrouwbare aanwijzing geeft over de hersenveroudering van hun hond. 30 honden (met en zonder gedragsmatige verschijnselen van hersenveroudering) werden onderzocht op het voorkomen van verkleining van de hersenen, eiwit plaques en een aantal andere Alzheimer-achtige verschijnselen. Tevens was een vragenlijst voor deze honden ingevuld over een aantal gedragingen tijden hun leven.

hollandse herder


De onderwerpen uit de vagen lijst gaan over:
• eetlust
• drinken
• incontinentie
• dag/nacht ritme
• doelloos gedrag
• activiteit en interactie
• waarneming van de omgeving
• desorientatie
• geheugen
• persoonlijkheid verandering  



Niet alleen blijkt uit deze studie nog eens dat hersenveroudering bij honden zeer veel overeenkomst vertoont met de Ziekte va Alzheimer bij mensen, maar ook is hiermee een bruikbare vragenlijst opgesteld. Uit de vragenlijst was af te leiden dat een aantal honden Alzheimer-achtige verschijnselen hadden. Het onderzoek van de hersenen bij die zelfde honden bevestigde dit. Met behulp van de vragenlijst is dus heel goed te voorspellen of de hond werkelijk aan Alzheimer-achtige verschijnselen leid of niet. Dit is dus een heel belangrijk hulpmiddel voor het stellen van een juiste diagnose en het inzetten van een behandeling.

Bron: Cognitive disturbances in old dogs suffering from the canine counterpart of Alzheimer’s disease J.E. Rofina, A.M. van Ederen, M.J.M. Toussaint , M. Secrève, A. van der Spek, I. van der Meer, F.J.C.M. Van Eerdenburg, E. Gruys Brain Research 2005 (artikle in press)

|